Enigma Variations

Sir Edward Elgar (1857-1934) heeft tientallen stukken gecomponeerd, maar de geridderde Engelsman is de muziekgeschiedenis ingegaan dankzij twee composities: de ‘Enigma Variations’ (1899) en ‘Pomp and Circumstance Marches nrs. 1-5 op. 39’ (1901-07). Laatstgenoemde ken je ongetwijfeld: de eerste mars in deze serie groeide uit tot een absolute meedeiner, vaste prik tijdens The Night of the Proms, waar iedereen uit volle borst meegalmt met ‘Land of Hope and Glory’.

Met 'Variations on an Original Theme for orchestra, Op. 36 ('Enigma')', beter bekend als de 'Enigma Variations', vestigde Elgar definitief zijn naam als componist. Niet alleen omdat het een bijzonder fraai stuk is, maar vooral ook omdat de compositie eigenlijk één groot raadsel is.

Elgar begon met de 'Enigma Variations' in de herfst van 1898: ''Op een avond, na een lange en vermoeiende dag van lesgeven, zat ik, bijgestaan door een sigaar, een beetje peinzend aan de piano het thema te spelen, zoals het nu nog is. Ik hoorde C.A.E. goedkeurend vragen: ''Wat was dat?'', en ik antwoordde: ''Niets, maar er is misschien iets van te maken.''

Elgar besloot de melodie te gebruiken voor een reeks variaties voor orkest. Iedere variatie vormde een muzikaal portret van iemand uit zijn vriendenkring. De bedoelde personen werden met hun initialen aangeduid. Elgar vond dat de identiteit van zijn vrienden een privéaangelegenheid was, waar je niet lichtzinnig mee moest omspringen.

Maar goed, zo moeilijk is het nu ook weer niet om te achterhalen wie er precies worden bedoeld. Zo verwijst 'C.A.E.' en ‘H.D.S.-P.’ uit de eerste en tweede variatie naar respectievelijk Caroline Alice Elgar (Elgars echtgenote) en amateurpianist Hew David Stuart-Powell. De negende variatie 'Nimrod' vergt wat meer denkwerk: Nimrod is de jager uit het bijbelboek Genesis. En laat een van Elgars vrienden nu net August Jaeger heten...

Lees meer »

arnold Maandag 27 September 2010 at 10:21 pm | | klassiek | Eén reactie

Halloween (reprise)

Na enkele vingeroefeningen regisseerde en schreef John Carpenter in 1979 de horrorfilm 'Halloween'. Om enkele dollars op het karige budget te besparen, kroop Carpenter achter zijn synthesizer om met een verrassend effectieve soundtrack op de proppen te komen. De film, over de gestoorde moordenaar Michael Myers die ontsnapt uit een gesticht om zijn 'werk' te voltooien, werd een groot succes. 'Halloween' kreeg maar liefst zes vervolgen, lanceerde de carrière van 'scream queen' Jamie Lee Curtis, en zorgde ervoor dat Carpenter opklom tot de bovenste regionen in de Hollywood-hiërarchie.

Voor de score liet de regisseur zich sterk inspireren door de omineuze klanken van Mike Oldfields 'Tubular Bells'; het Halloween-thema kent een vergelijkbaar piano-riedeltje. En zo te horen had Carpenter tevens enkele albums van het Italiaanse Goblin (bekend van hun muziek voor de films van Dario Argento) in de kast staat.

Toch werkt het: de simpele synthesizer-aanzetjes, dissonante akkoorden, het tot vervelens toe herhaalde thema en de aanzwellende lage tonen zorgen voor een naargeestig sfeertje - alsof er elk moment een psychotische, schuimbekkende gek uit de schaduwen kan opduiken om je met een bijl de hersenen in te slaan en vervolgens je schedel leeg te lepelen.

Anno 2010 klinkt de Halloween-score niet bijster origineel meer, maar dat heeft vooral te maken met het feit dat Carpenters aanpak later zo vaak is overgenomen en nagebootst, dat dergelijke klanktapijten bijna gelijkstaan aan slechte horrorfilms uit de jaren tachtig. Maar toch, John Carpenter was een van de eersten die op deze manier te werk ging en de muziek voor Halloween is nog altijd engluister zelf (192 kbps, 46 MB via WeTransfer).

arnold Zondag 26 September 2010 at 12:47 am | | Standaard | Geen reacties

Feest

Verrek, zo dacht ik afgelopen weekend, helemaal vergeten: Araglin.nl vierde vorige week zijn zesjarig jubileum! Een kleinigheid misschien in de woelige oceaan van de wereld- en internetgeschiedenis, maar ik had in 2004 niet kunnen voorspellen dat mijn weblog het zo lang zou volhouden. En belangrijker nog: dat ik er nog steeds lol in zou hebben.

De teller staat inmiddels op een kleine 1500 stukjes vol geneuzel en geraaskal. En daar sta ik zelf nog het meeste van te kijken. Hoewel mijn updatetempo wat is ingekakt, houd ik het op deze manier voorlopig nog wel even vol. (Overigens: voor een constanter stroom van muzieklinks en vooral veel flauwekul verwijs ik je graag naar mijn Twitter-account.)

De komende jaren blijf ik vrolijk doorloggen over de meest uiteenlopende artiesten en genres, waarbij ik niet op een decennium meer of minder kijk. Verzoeknummers? Of heb je een artiest in de aanbieding die wel eens afgestoft mag worden? Ben je zelf muzikant? Stuur gerust een mailtje, demo, (link naar enkele) mp3'tjes of wat dan ook. Als het je leuk lijkt om zelf iets te schrijven voor Araglin.nl (waarbij vanzelfsprekend je naam en eventueel aanvullende informatie wordt vermeld), dan kan dat natuurlijk ook.

Rest mij nog alle Araglin.nl-lezers en vaste bezoekers te bedanken voor hun commentaar, interessante aanvullingen en constructieve kritiek! Op naar de zeven jaar!

Admin Woensdag 22 September 2010 at 10:11 pm | | Standaard | Elf reacties

Zonsverduistering

Bij een totale zonsverduistering bevindt de maan zich precies tussen de aarde en de zon. Vanaf de aarde gezien schuift de maan dan langzaam voor de zon en wordt het midden op de dag enige tijd donker. Een fascinerend gezicht: eerst zie je een kleine deuk in de zon, die langzaam groter wordt. Na een minuut of twintig is de zon voor zo'n 75 procent afgeschermd. De zonnestralen worden zwakker en de hemel wordt abnormaal blauw.
 
Langzaam valt de nacht en na een tiental minuten is de zon helemaal bedekt en kun je de planeten Venus en Mercurius zien. Venus is de heldere stip links onder de zon, Mercurius staat aan de andere kant op ongeveer dezelfde afstand en is een stuk zwakker. Ondertussen daalt de temperatuur met zo'n vijf à tien graden. De laatste minuten voor de volledige zonsverduistering wordt het stiller en gaat de wind liggen. De omgeving begint op de verduistering te reageren: dagdieren gaan slapen, nachtdieren ontwaken, bloemen sluiten zich en de automatische verlichting springt aan.
 
In de laatste tellen voor de totale zonsverduistering kun je de zogenoemde 'diamantring' waarnemen. Omdat de maanrand niet helemaal vlak is, scheert het zonlicht over de valleien van de maanbergketens en zie je een ring van schitterend licht rond de maan. En als sluitstuk - als de maan volledig voor de zon is geschoven – is de corona van de zon zichtbaar. Dit is de hete atmosfeer rondom de zon  die zich uitstrekt over miljoenen kilometers.
 
Aangezien de afstand tussen de aarde en de maan niet altijd even groot is, kan een volledige zonsverduistering een paar minuten tot maximaal zeven minuten duren. Meestal zijn er twee zonsverduisteringen per kalenderjaar, met uitschieters van drie of vier in hetzelfde jaar. Jammer is wel dat een zonsverduistering niet overal op aarde is te zien. De laatste volledige zonsverduistering waar wij in Nederland ook nog wat aan hadden, was die van 11 augustus 1999.

Lees meer »

arnold Dinsdag 21 September 2010 at 12:41 am | | new-age | Eén reactie

Marilyn Monroe

Marilyn Monroe (1926-1962). Stijlicoon van de twintigste eeuw, wereldberoemd actrice, mannenverslindster en zangeres - zo'n beetje in die volgorde. Hoewel over het leven van Marilyn Monroe, haar films en stormachtige relaties talloze boeken zijn volgeschreven, komt haar muzikale carrière er altijd maar bekaaid van af.

Waarschijnlijk omdat dat nooit zo hoog op haar prioriteitenlijstje heeft gestaan. In succesvolle films annex muscials als 'There's No Business Like Show Business' (1954), 'River of No Return' (1954) en 'Gentlemen Prefer Blondes' (1953) zingt ze weliswaar regelmatig een liedje, maar ze heeft zich nooit gewaagd aan een compleet album.

Na haar ‘waarschijnlijke zelfmoord’ in 1962 probeerde menigeen een graantje mee te pikken van de Marilyn-hausse en verschenen er talloze compilaties op de markt, gevuld met liedjes uit haar films, bij elkaar geschraapte fragmenten uit reclamespotjes, radio-interviews, live opnamen en natuurlijk haar beroemde 'Happy Birthday', dat ze in mei 1962 zong voor de jarige president John F. Kennedy.

De honderden Marilyn Monroe-cd's zijn allen terug te voeren op twee albums: 'Marilyn' uit 1962, dat liedjes bevat uit bovengenoemde films (in 1972 zag een iets uitgebreide variant het licht onder de titel 'Remember Marilyn) en 'Marilyn Monroe' uit 1972, met vooral allerhande rariteiten (later hernoemd naar 'Rare Recording 1948-1962'). De vele verzamelaars uit de jaren tachtig en negentig bestaan voor het merendeel uit een opgewarmd prakje van deze twee albums, hoewel er zo heel af en toe wel wat nieuws opdook.

Monroe beschikte over een omfloerste, verleidelijk kirrende stem, die geheel in overstemming was met haar imago. Wereldschokkend is haar nagelaten muzikale oeuvre niet; de bigband-deuntjes en zwijmelballads klinken vooral aandoenlijk, waarbij het beeld van de platinablonde actrice met de opwaaiende jurk als een zwoel parfum uit je speakers komt dwarrelen.

Op de uitstekende verzamelaar ‘The very best of Marilyn Monroe’ zijn alle hoogtepunten verzameld, waaronder ‘Diamonds Are A Girls Best Friend’ en ‘I Wanna Be Loved By You’, aangevuld met wat minder bekende tracks als 'I'm Gonna File My Claim' en 'After You Get What You Want, You Don't Want It'. Luister zelf (192 kbps, 84 MB - WeTransfer-link).

arnold Woensdag 15 September 2010 at 12:42 pm | | flashback | Geen reacties

We Will Rock You

Jaren en jaren geleden heb ik mijn eerste en enige musical gezien: 'Saturday Night Fever' in het Beatrix Theater in Utrecht. Een bezoekje aan deze musical vond mijn toenmalige directeur uitstekend geschikt als bedrijfsuitje. Ik had liever een bezoek gebracht aan de achtste kring van de hel – of wacht, daar was ik al. Ik vond er namelijk niet zo heel veel aan. Zonder nu gelijk iedereen voor het hoofd te stoten die wél met veel plezier naar het theater afreist: ik vind het een saaie vorm van vermaak, waarvan alle scherpe randjes zorgvuldig zijn afgeslepen.

Vooral de muziekmusicals vind ik vreselijk. Sinds het enorme succes van de Abba-musical 'Mamma Mia!' (1999) is het hek van de dam en wordt het ene na het andere muzikale vehikel gelanceerd. ‘Mamma Mia!’ is een zogeheten jukeboxmusical, een genre dat is ontstaan in de jaren zeventig. Een dergelijke musical is gebaseerd op hits van een bepaalde artiest of groep. Maar: het verhaal hoeft niets te maken te hebben met de artiest in kwestie. En dan krijg je dus nietszeggende plots voorgeschoteld over slaapverwekkende amoureuze verwikkelingen ('Mama Mia!') of twee opgroeiende pubers in de jaren tachtig ('Doe Maar!').

Ook de Queen-leden Brian May en Roger Taylor (bassist John Deacon is eigenlijk sinds het overlijden van Freddie Mercury met 'pensioen') zijn kennelijk gezwicht voor het grote geld. In de door Ben Elton geschreven rockmuscial 'We Will Rock You' passeren alle grote Queen-hits de revue, aan elkaar gesmeed door een ehh… tja, nogal opmerkelijk verhaal.

De musical speelt zich namelijk af in het jaar 2040, in een wereld die wordt beheerst door amusementsmultinational Globalsoft Corporation. Aan het hoofd staat de Killer Queen, die er streng op toeziet dat niemand muziek maakt, zingt of vergeten rockklassiekers onder het stof vandaan haalt. Een groep rebellen, de Bohemians, heeft rond de laatst overgebleven rockrelikwieën een vreemdsoortige religie ontwikkeld. Zij geloven dat er een messias en verlosser zal opstaan (Galileo Figaro genaamd), die in de ruïnes van het Wembley Stadium de verdwenen gitaar van Brian May op het spoor zal komen, en vervolgens eigenhandig de rockmuziek nieuw leven inblaast.

Tja.

Volgens Elton is 'We Will Rock You' te beschouwen als een aanklacht tegen de muziekindustrie, het kunstmatige produceren van muziekacts, en de globalisering en digitalisering van de entertainmentindustrie. In een interview met journalist Wilfred Takken vertelt hij: ''Ik zie inderdaad een ontwikkeling waarin de muziek steeds meer gelijkgeschakeld wordt. ‘Idols’ vind ik een goed voorbeeld: al die kinderen die onbevangen als zichzelf binnenkomen, en binnen twee afleveringen in een mal zijn geperst. Zo worden kunstmatige sterren gefabriceerd.'' (Bron: NRC Handelsblad, zaterdag 4 september).

Lees meer »

arnold Dinsdag 14 September 2010 at 9:49 pm | | overpeinzing | Acht reacties
Gebruikte Tags: ,

Tortura

Een masochist beleeft (seksueel) genot aan het beleven van pijn. Of breder gezegd: hij of zij houdt ervan gedomineerd, gepijnigd of vernederd te worden. Of fraaier gezegd: levensdrift en doodsdrift worden tegen elkaar uitgespeeld en hebben een erotisch stimulerende werking. Of filosofischer gezegd: pijn als confrontatie met en overwinning op je eigen lichamelijkheid en misschien ook wel je sterfelijkheid.

De term masochisme werd in 1886 voor het eerst gebruikt door de Duitse psychiater Richard von Krafft-Ebing (1840-1902), die een aantal patiënten behandelde met - voor die tijd zeker - buitenissige seksuele voorkeuren. In zijn standaardwerk 'Psychopathia sexualis' (1886) introduceerde hij onder meer het begrip masochisme, waarmee hij verwees naar de semi-autobiografische roman 'Venus im Pelz' (1870) van de Oostenrijkse graaf en schrijver Leopold von Sacher-Masoch (1836-1895). In deze roman fantaseert de mannelijke hoofdpersoon over seksuele onderwerping door een 'onbereikbare vrouw'. In de loop der jaren is de term wat uitgehold en wordt het vaak verward met sadomasochisme (waarbij de sadist de masochist pijnigt - tot beider genoegen). Overigens, leuk feitje: 'Venus in Furs' van de Velvet Underground gaat over de roman van Sacher-Masoch.

Voordat je nu denkt, goh, eindelijk laat die Araglin een onvermoede kant van zichzelf zien: ik heb niets met (sado)masochisme. 'I'm a lover, not a fighter', om Michael Jackson in 'The Girls is Mine' maar eens te citeren. Nee, waar ik heen wil, is het bijzonder buitenissige Bondage Records, een label dat gedurende zijn korte bestaan in de jaren zestig een aantal lp's uitbracht voor de... 'liefhebber' is misschien wel het beste woord. Het label is de muziekgeschiedenis ingegaan dankzij twee lp's: 'Tortura - The Sounds of Pain and Pleasure…  A Factual Living Record of Discipline en Punishment ' en 'Tortura -The Sounds of Pain and Pleasure…  volume 2 - An Evening with the Marquis De Sade' (allebei uit 1965 en verschenen in een gelimiteerde oplage).

De titels en ondertitels verraden al zo'n beetje wat je kunt verwachten. Sterker nog, ze maken hun belofte helemaal waar. Beide lp's bevatten namelijk niets anders dan kletsende zweepgeluiden en gekreun, binnensmonds gehijg en wat gesnotter van voor het merendeel mannen en een handvol vrouwen. Zo op papier ziet een dergelijk concept er spannend uit, maar de praktijk valt enigszins tegen. Het opmerkelijke is namelijk dat het ook echt bij geluiden is gebleven. Gegil in de trant van 'Ga door meesteres!' of 'Die kaars hoort daar niet! Aaarrggh, misschien toch wel!' is in het geheel niet te horen.

Wat overblijft is een aaneenschakeling van 'humpf', 'auw' en 'huh?', afgewisseld met af en toe iemand die in gehuil of een maniakaal gelach uitbarst. Af en toe wordt het erg surrealistisch, als er opeens jazzy pianoklanken opduiken en je het gevoel krijgt in een vreemd restaurant te zijn beland, waar de obers je een pak slaag geven als je je bord niet leegeet.

Ik heb geen idee of de twee 'Tortura'-lp's aansloegen en wat nu precies het verhaal achter deze albums is, maar curieus is het allemaal wel. In dit zipje (192 kbps, 35 MB via WeTransfer) vind je een prima rip van het tweede deel. De eerste lp heb ik helaas niet in de aanbieding, hoewel ik met een aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid kan zeggen dat deel 1 precies hetzelfde klinkt als deel 2 - als jij het verschil wel hoort, kom ik je liever niet tegen in een donkere kelder…

arnold Maandag 13 September 2010 at 12:06 am | | Standaard | Drie reacties

Kus van een engel

Hier stond eerst een fragment uit het geweldige 'Zeepaardje met een hoed op' van Bas Albers en Gerard Janssen, oftewel de Easy Aloha's. Uitgeverij Nieuw Amsterdam, 2006. Niet meer verkrijgbaar - dus raadpleeg bijvoorbeeld Boekwinkeltjes.nl of Bol.com.

Admin Donderdag 09 September 2010 at 12:09 am | | overpeinzing, gastbijdrage | Geen reacties

8-track Ilse

Dat Ilse DeLange deze week haar nieuwe album ‘Next to me’ uitbracht, is niet zo heel spannend om te melden. Dat de cd al bij de presentatie goed was voor platina (voor de verkoop van 50.000 exemplaren) is leuk, maar ook niet zo nieuwswaardig. Dat het een aardig, niet al te schokkend album is geworden waarop Ilse teruggrijpt naar de sound ten tijde van haar debuut - ook niet zo verrassend. Wél interessant is dat de zangeres een bewuste vormkeuze heeft gemaakt: 'Next to me' bevat acht liedjes en duurt een half uur.

Ilse DeLange in Mediazine: ''Ik wil heel graag het proces doorbreken dat je een album maakt waarmee je dan twee jaar onderweg bent. Pas na anderhalf of twee jaar ga je het traject van een volgende plaat in. En ik wil liever dat optreden, liedjes schrijven en een plaat maken elkaar frequenter afwisselen. Dat is een beetje het idee erachter. Ik denk dat het goed is.''

Een geinig initiatief, als je het mij vraagt. En als je zo doelbewust een album uitbrengt met slechts acht nummers, lijkt het me logisch dat je de prijs navenant aanpast. En dat is dan ook gebeurd: 'Next to me' kost 12,99 euro. Een 'normale' prijs is 19,99 euro - hoewel, op cd-prijzen valt eigenlijk geen peil te trekken.

Natuurlijk, je moet een gegeven half uurtje niet in de bek kijken, maar tja… 13 euro is niet extreem prijzig, maar ook weer niet ontzettend goedkoop. Vooral ook omdat 'Next to me' wordt behandeld als een 'gewone' cd, en iets oudere Ilse DeLange-albums voor 9,99 euro (en goedkoper) in de schappen staan. De cd-verkopen staan nog altijd onder druk (beter gezegd: verkeren nog altijd in een duikvlucht naar beneden) en ik vraag me serieus af: waarom niet (ver) onder de tien euro gedoken?

'Next to me' mag dan wel bij voorbaat platina zijn, dit geeft alleen maar aan dat Ilse een ster is, van wie veel wordt verwacht. Als ze inderdaad meer en sneller cd's wil uitbrengen - minstens twee 8-track-cd's per jaar, zo vermoed ik - is het eigenlijk de fan die daarvoor extra in de buidel moet tasten. Maar goed, het is wel een slimme marketingtruc - of ben ik nu te cynisch?

Admin Zaterdag 04 September 2010 at 01:00 am | | overpeinzing | Drie reacties

SD 2010: de nabeschouwing

[Medio augustus vormde de Utrechtse binnenstad het decor van Summer Darkness 2010, het jaarlijkse gothicfestival in de Domstad. Voor 3VOOR12/Utrecht deed ik verslag; al mijn concertverslagen vind je zowel op Araglin.nl als in het 3VOOR12 Summer Darkness 2010-dossier, waar je nog veel meer verslagen aantreft, inclusief fraaie foto’s. Op speciaal verzoek een heuse SD-terugblik…]

Bij de aanblik van de met frisse polo’s en blonde kuiven bevolkte terrassen, is het moeilijk voor te stellen dat nog maar een halve maand geleden Utrecht bedolven lag onder de duistere figuren. Nu zelfs de allerlaatste zwarte sporen afgespoeld en via het doucheputje naar andere dimensies afgedreven zijn, is mijn blik helder genoeg voor een nabeschouwing van Summer Darkness 2010.

Summer Darkness is uitgegroeid tot hét gothic-evenement van Nederland. Het jaarlijkse festival trok dit jaar ruim 6500 betalende goths, waaronder bijna 2200 uit het buitenland. En dat is een bijzonder goed resultaat. Vooral omdat de Summer Darkness-organisatie in velerlei opzichten een stapje terug heeft moeten doen. Zo duurde het festival nu slechts drie dagen (in plaats van vijf in 2009) en is het aantal locaties enigszins ingekrompen (zo deden EKKO en SJU niet mee).
 
Aan de andere kant concentreerde Summer Darkness zich dit jaar nadrukkelijker dan ooit op de échte liefhebber. Stonden er voorheen vaak nog wel onvervalste metalbands of wat meer poppy bands op het programma, deze editie bevatte puur namen uit 'de scene'. Verder was het gratis toegankelijke Summer Darkness-gedeelte op het Domplein uitgebreid en ook de randprogrammering bood voor ieder wat wils: modeshows, literaire boottochten, filmvoorstellingen en noem het maar op.
 
Vrijdag 13 augustus
Summer Darkness 2010 trapte officieel af met een concert van Brendan Perry, een naam die onlosmakelijk is verbonden met die van Dead Can Dance. De Domkerk vormde het decor voor een oorverdovend optreden, waarbij Perry niet alleen veel nummers van zijn nieuwe album 'Ark' de revue liet passeren, maar ook uit zijn rijke Dead Can Dance-verleden putte. Perry koos voor een volledig versterkte set, en dat was geen onverdeeld genoegen. Ondergetekende werd bijkans de kerk uitgejaagd, want het geluid stond knoerthard afgesteld.

Wie echter vooraan stond (nog voor de eerste rij speakers), had naar het scheen nergens last van. 3VOOR12/Utrecht-collega Das Bob was zeer te spreken over het optreden van Brendan Perry, die zelf ook tevreden huiswaarts keerde. En zo blijkt maar eens hoe subjectief een concert kan zijn.

Lees meer »

arnold Donderdag 02 September 2010 at 4:34 pm | | concerten | Geen reacties
Gebruikte Tags: