Atom Heart Mother

In 1970 verscheen 'Atom Heart Mother', het vierde album van Pink Floyd. Het was een bijzonder eigenaardig album, dat volgens de Pink Floyd-leden eigenlijk nooit het licht had moeten zien, maar daarover later meer. Het heeft me altijd verbaasd hoe succesvol deze lp is geweest, want om nu te zeggen dat er zulke toegankelijke nummers op staan – nou nee. Het begint al bij de wereldberoemde hoes, waarop niet veel meer is te zien dan een koe. Het verhaal gaat dat fotograaf Storm Thorgerson in zijn auto stapte en simpelweg de eerste de beste koe kiekte die hij zag (Lulubelle III, in een weiland bij Potters Bar, om precies te zijn).

Pink Floyd koos voor een koe om de opdoemende spacerockvalkuil te mijden (afbeeldingen van allerhande ruimteschepen en surrealistische sciencefiction-taferelen) en te voorkomen dat hun muziek in een benauwend genrehokje zou worden geplaatst. ''I didn't have anything, really, to do with the start of Atom Heart Mother'', vertelde Thorgerson jareln later in een interview met Guitar World (februari 1998), ''and when I asked them what it was about, they said they didn't know themselves. It's a conglomeration of pieces that weren't related, or didn't seem to be at the time. The picture isn't related either; in fact, it was an attempt to do a picture that was unrelated, consciously unrelated.''

Aanvankelijk zou de lp (en het titelnummer) door het leven gaan als 'The Amazing Pudding', maar producer en arrangeur Ron Geesin (die overigens ook meeschreef) vond dit maar een raar voorstel. Hij wees naar een oud exemplaar van The Evening Standard dat toevallig binnen handbereik lag (de editie van donderdag 16 juli 1970) en zei tegen Roger Waters dat er vast wel een leukere titel in de krant was te vinden. Op de voorpagina stond een groot artikel over een zwangere vrouw die een op kernenergie draaiende pacemaker kreeg geïmplementeerd. De kop was: 'ATOM HEART MOTHER NAMED' en zie daar, een nieuwe titel was geboren.

'Atom Heart Mother' telt vijf nummers: het bijna 25 minuten durende en in zes delen opgesplitste (en behoorlijk van de hak op de tak springende) titelnummer, gevolgd door drie wat meer conventionelere nummers ('If', 'Summer of 68' en 'Fat Old Sun'). Hekkensluiter is het 13 minuten durende instrumentale 'Alan's Psychedelic Breakfast'. Ik zou een ellenlang verhaal kunnen typen over deze lp – maar dat laat ik liever aan de échte fans over. Want waar het mij om gaat, is 'Alan's Psychedelic Breakfast'. Door velen verguisd en belachelijk gemaakt, maar ik vind het een bijzonder knusse en charmante tja... 'sfeerschets' is waarschijnlijk het beste woord. De track laat horen hoe Pink Floyd-roadie Alan Stiles 's ochtends zijn keuken binnenstommelt, een ontbijtje klaarmaakt en vervolgens in zijn auto stapt, op weg naar een frisse en fruitige werkdag.

'Alan's Psychedelic Breakfast' is verdeeld in drie segmenten. Het eerste deel, 'Rise and Shine', begint met het gedrup van een kraan, waarna te horen is hoe Alan in zijn keuken aan het rommelen is, zich afvragend wat hij eens zal gaan klaarmaken. "Oh... Er... Me flakes... Scrambled eggs, bacon, sausages, tomatoes, toast, coffee... Marmalade, I like marmalade... Yes, porridge is nice, any cereal... I like all cereals... Oh, God." Intussen duiken er piano-akkoorden, percussie, orgel en tokkelende gitaren op en na ruim drie minuten is de thee klaar. Alan schudt cornflakes in zijn ontbijtkom en begint met smaak en bijzonder enthousiast te eten. Intussen speelt David Gilmour – we zijn dan inmiddels al aanbeland bij deel twee 'Sunny Side Up' – een aardig moppie gitaar.

Alan bakt een eitje, mompelt wat en terwijl de bacon gezellig knettert in de pan, is het tijd voor het derde segment 'Morning Glory', waarin de piano van Rick Wright een centrale rol heeft. De bas zoemt lekker, een Hammond-orgel doet een beschaafde duit in het zakje en een elektrische gitaar maakt de boel af. Op een gegeven moment begint Alan weer wat te mompelen, hij doet de afwas en grist vervolgens zijn autosleutels van het tafeltje. ''Well, my head's a blank.'' En in de verte hoor je hoe hij zijn auto start en vertrekt – waarna het gedrup van de lekkende kraan zijn ritme hervat.

Het leukste aan 'Alan's Psychedelic Breakfast' zijn de vele geluidseffecten, variërend van het knetteren van de cornflakes (Rice Krispies volgens kenners), het aansteken van de oven en gerommel met bestek. Ik ben zelf geen ontbijter, maar zou willen dat mijn ochtenden zo klonken... De lp-versie bevat bovendien nog een technisch geintje: de lekkende kraan is geperst in de zogeheten 'run-off'-groef en blijft tot in het oneindige doorlekken – of totdat je de naald van de plaat haalt.

Hoewel de lp zeer succesvol was (en de eerste plaats behaalde in de Engelse albumlijst), waren de Pink Floyd-leden minder enthousiast; begin jaren zeventig werd het album een handvol keer live uitgevoerd, om daarna met stille trom van de setlijst te worden afgevoerd. Jaren later zei Roger Waters over het album: “Atom Heart Mother is a good case, I think, for being thrown into the dustbin and never listened to by anyone ever again!... It was pretty kind of pompous, it wasn't really about anything.'' David Gilmour was in 'Rolling Stone' wat genuanceerder: "I think Atom Heart Mother was a good thing to have attempted, but I don't really think the attempt comes off that well.”

'Atom Heart Mother' is in elke goede platenzaak voor een appel en ei op de kop te tikken. En voor wie nieuwsgierig is geworden, luister naar 'Alan's Psychedelic Breakfast' (320 kbps, 22 MB via WeTransfer) of bekijk onderstaande YouTube-clip.

arnold Dinsdag 26 Januari 2010 at 11:12 pm | | progrock

vier reacties

Far be it from me to criticise, maar de goede man heet WaterS

yak, (URL) - 27-01-’10 09:58

Ahja, geen idee waarom ik hem twee keer ‘Water’ heb genoemd. Het is aangepast!

Araglin, - 27-01-’10 10:24

De sound engineer verantwoordelijk voor deze LP en dus ook voor de sound effecten bij het breakfast was Alan Parsons. Volgens mij is hij dan ook de Alan waarnaar verwezen wordt in de titel, en niet een roadie (NB afkorting A.P. breakfast…)

AP, - 21-09-’11 13:41

De stem van de ontbijter in kwestie is toch echt die van Alan Stiles. Puur toeval dus dat Alan Parsons achter de knoppen zat?

Araglin, - 21-09-’11 14:09
(optioneel veld)
(optioneel veld)
Om geautomatiseerde spam te voorkomen, vraag ik je vriendelijk om de volgende vraag te beantwoorden.
Persoonlijke info onthouden?
Kleine lettertjes: Alle HTML-tags behalve <b> en <i> zullen uit je reactie worden verwijderd. Je maakt links door gewoon een URL of e-mailadres in te typen.