Muzieksmaak (2)

Enige tijd geleden las ik een interessant artikel van Peter Giesen in De Volkskrant over het ontwikkelen van een muzikale voorkeur. Het is geen bijster wereldschokkend verhaal, maar leuk genoeg om eens uitgebreid uit te citeren. Zo merkt Henkjan Honing, musicoloog aan de Universiteit van Amsterdam, op: “Muzikale smaak is een metafoor. Je smaak heeft te maken met je identiteit, je imago, de manier waarop je je van andere mensen wilt onderscheiden.” Je muzikale smaak wordt voor een belangrijk deel bepaald door het aanbod. Daarnaast speelt de sociale factor een uiterst belangrijke rol, en maakt het uit of je een jongen of een meisje bent.

Tom ter Bogt, hoogleraar popmuziek aan de Universiteit van Amsterdam: ''Alle kleuters vinden K3 prachtig. Maar op een dag ontdekken jongetjes dat K3 meisjesmuziek is. Op slag vinden ze er niets meer aan.” Vroeger werd gedacht dat er een 'natuurlijk' smaakverschil tussen de geslachten zou bestaan, maar de emancipatie heeft haar werk gedaan: rock is momenteel populairder onder meisjes dan jongens, hoewel meisjes veeleer van melodieuze rock/metal houden. Onze smaak is tevens een goed criterium om vrienden te selecteren. Volgens de Franse socioloog Pierre Bourdieu dient muzieksmaak om jezelf te onderscheiden van andere bevolkingsgroepen.

Ter Bogt: “Het is echter niet meer zo dat de elite alleen maar naar klassieke luistert en het volk naar smartlappen. Tegenwoordig is er een ander belangrijk verschil. De elite bestaat uit omnivoren, die zowel hoge als lage kunst waarderen. Sommige lage kunst, zoals blues, is zelfs elitekunst geworden. Alleen een elite luistert naar opnamen van Robert Johnson uit de jaren dertig. Sommige mensen uit de elite luisteren ook naar André Hazes, maar dat is altijd met een knipoog. De smaak van het volk is veel eenduidiger. Ze houden van een paar genres of artiesten en vinden het verder niet zo belangrijk.” Deze verklaring vormt echter maar het topje van de ijsberg. “Ik denk dat we zo'n 20 procent van de variatie in smaak kunnen verklaren”, erkent Ter Bogt. ''De rest is toeval of berust op factoren die we nog niet voldoende onderzocht hebben.” Met andere woorden: je kunt nog steeds op onverklaarbare wijze gegrepen worden door bepaalde muziek.

Interessant is tevens de periode waarin je muzieksmaak wordt gevormd: tussen de 20 en 25 jaar 'stolt' de behoefte aan nieuwe muziek. Daarna worden eind twintigers en 30+'ers opgeslokt door werk en gezin. De meeste mensen blijven wel trouw aan de muziek die ze goed vinden of komen nieuwe muziek op het spoor die erg op de muziek lijkt die ze al kennen. Nu weet ik niet of deze stellingname voor iedereen geldt; ik heb weliswaar een zwak voor muziek uit de jaren tachtig, maar heb tevens een onstuitbare zucht naar nieuwe en bijzondere muziek. Of liever gezegd: voor mij onbekende muziek. Wellicht is mijn muzieksmaak op mijn 25ste gestold tot een rare brei, een vreemde stoofpot die nog steeds op smaak moet worden gebracht... Tot slot stelden Ter Bogt en jeugdonderzoeker Marc Delsing een nogal triviaal lijstje samen, gebaseerd op de Big Five, die in de psychologie beschouwd worden als de belangrijkste persoonlijkheidskenmerken. Ik vind het maar een vreemd lijstje, waar ik me helemaal niet in kan vinden, maar het is leuk om door te lezen als curiosum:

* extravert: hoe extraverter hoe groter de kans dat iemand van dance houdt,
* neurotisch: neurotici houden vaker van klassieke muziek, waarschijnlijk omdat jongeren die van klassieke muziek houden, relatief vaak buitenbeentjes zijn,
* precies: wie precies is, houdt minder vaak van rock,
* aardig: aardige mensen hebben vaker een voorkeur voor zwarte muziek, waarschijnlijk omdat die muziek een zekere warmte uitstraalt,
* open voor nieuwe ervaringen: een avontuurlijke inslag gaat relatief vaak gepaard met een voorkeur voor rock
* sensatiezoekend (een toegevoegd zesde kenmerk): adolescenten die behoefte hebben aan hevige prikkels, houden van heavy metal, hardcore dance of gangsta rap.

En, herken je je hierin?

peter Dinsdag 03 Mei 2005 at 11:19 pm | | interessant

acht reacties

Muzikanten vertellen soms wat het eerste singletje was dat zij kochten. Als dat meteen een goeie single is geweest (stones, elvis, u2) geloof ik dat niet. Mijn eerste? de dizzy mans band (the show) mag er best wezen maar de 2e t/m 5e waren allemaal van Mouth & McNeal

Ben, (URL) - 04-05-’05 15:35

Ik heb geen flauw idee wat mijn eerste singletje was; ik weet nog wel dat ik Dennie Christiaan en de Marsipulami (Wij zijn twee vrienden) cadeau kreeg als klein jongetje – dat lijkt me toch wel een behoorlijk slecht begin… ;-)

Araglin, - 04-05-’05 15:57

I rest my case. Niemand is ?cht eerlijk tegen die onderzoekers! Gelukkig is je smaak niet meteen gestold trouwens. Waar zouden die volwassen fans van Christiaan mee begonnen zijn?
p.s. heb je site bij de tips staan op m’n log. Hoop dat je dat niet erg vindt. Zal je toch zeker ??n hit per maand extra opleveren denk ik zo.

Ben, (URL) - 04-05-’05 20:12

Die fans zijn denk ik begonnen met Slayer en Megadeath… ;-) En bedankt voor de link! Ik heb jou er ook direct bij gezet. Dan komen we samen iig op twee hits per maand…

Araglin, - 04-05-’05 21:00

Zesjarige jongetjes die naar de Stones luisteren is ietwat ongeloofwaardig, kinderen laten zich inpakken door dansbare ritmes. Mijn eerste singele was een verschrikkelijk synthezizer nummer; ik heb de naam uit mijn geheugen gewist!

moordkuil, (URL) - 05-05-’05 13:48

mijn eerste single was “wounded knee” of zoiets, van Redbone. Niet onaardig denk ik. Mijn eerste LP was “never mind the bollocks” van de Sex pistols. Moet ik eigenlijk weer op CD kopen of zo, ben hem al een tijdje kwijt.

Toon, - 20-06-’05 11:17

Die Big Five vind ik echt een te kort door de bocht-lijstje. De muzieksmaak bij een adolescent is voor een heel groot deel te verklaren aan de hand van de subcultuur waar hij/zij in thuis voelt. In veel gevallen betekent dit dat de muzieksmaak volgt na aansluiting bij een groep. Dit is niet wetenschappelijk onderbouwd, maar puur uit de eigen middelbare schooltijd ervaren. En over mijn eerste singletje: Ice ice baby van Vanilla Ice. Dat er in mn auto John Coltrane zit en in mn stereo de Kaiser Chiefs, staat daar uiteraard geheel los van.

Daan, (E-mail ) - 22-09-’05 15:28

Goh,
wat “n toeval… mijn tweede single was ook van Mouth & McNeal (“Hello-a”). En ik ben niet eens een Nederlander…
Mijn eerste single was “Beautiful sunday” van Daniel Boone (Kent iemand dat nog?)
Mijn eerste LP was dan weer “Crazy Horses” van The Osmonds en mijn eerste CD “Fruit at the bottom” van Wendy & Lisa.
Maar in welke categorie ik zit? In mijn kast staan Philip Glass, Dogs die in Hot Cars, Pizzicato Five en d’Angelo broederlijk naast elkaar… tja.

arnel, (E-mail ) (URL) - 24-09-’05 13:16
(optioneel veld)
(optioneel veld)
Om geautomatiseerde spam te voorkomen, vraag ik je vriendelijk om de volgende vraag te beantwoorden.
Persoonlijke info onthouden?
Kleine lettertjes: Alle HTML-tags behalve <b> en <i> zullen uit je reactie worden verwijderd. Je maakt links door gewoon een URL of e-mailadres in te typen.