Experimentele jazz

Jaren geleden bezocht ik een concert van het Willem Breuker Kollektief in het Amsterdamse Bimhuis. Ik heb vol verbazing zitten luisteren naar de 'muziek' die toen ten gehore werd gebracht met bakstenen, divers kinderspeelgoed, een grote emmer met zand en huis-tuin-en-keuken voorwerpen. Na een kwartier konden de geïmproviseerde klanken me niet bijzonder meer boeien, en begon ik uit verveling een beetje om heen te kijken. Tot mijn verrassing zag ik dat het grootste gedeelte van het publiek enthousiast zat mee te knippen met de vingers en ritmisch het hoofd bewoog – let wel: op het geplingplong van een stuiterbal en het rochelende gepiep van een saxofoon. Op dat moment besefte ik dat experimentele jazz niet voor mij was weggelegd.

Vanmiddag waren vriendin Eva en ondergetekende in een heuse lommerd en kwam Eva op een gegeven moment aanzetten met de cd 'Separate Realities' (2004) van André Goudbeek, Xu Fengxia en Joe Fonda. Het album was fraai vormgegeven, zag er piekfijn uit (nog nooit gedraaid zo te zien), het instrumentarium (altsax, basklarinet, bandoneon, guzheng, dubbele bas en fluit) veelbelovend en over de prijs van 2,50 euro kon je niets zeggen. Ik had geen idee wat voor muziek het trio maakte, het zag er nogal experimenteel uit allemaal: op de foto's in het boekje zag je de drie muzikanten zeer ingespannen, getergd bijna, met hun instrumenten in de weer. Vriendin Eva besloot de gok te wagen en nam de cd mee naar huis.

Nieuwsgierig zetten we ons aan het luisteren en na ongeveer een minuut of twee kon ik mijn lachen niet meer inhouden. Nu ben ik geen jazzkenner en misschien begrijp ik het gewoonweg niet of ontbeer ik de benodigde muzikale bagage (met andere woorden: ik ben ook maar een simpele boerenlul), maar het klonk alsof de musici voor het eerst een instrument in handen gedrukt kregen en daar een beetje vruchteloos mee aan de slag zijn gegaan. De saxofoon bracht een vals snaterend geluid voort, de fluit sloeg constant over, Xu Fengxia gebruikte haar guzheng als percussie-instrument en barstte af en toe in schrille oerkreten uit - en dat ruim 70 minuten lang.

Als het echt moet kan ik de muziek tot op zekere hoogte wel interpreteren, waarbij het citaat in het cd-boekje als leidraad dient: "Seperate realities can be observed, but cannot be explained. They refer to nothing outside themselves. Yet they have their own logic and obey their own rules." Zo worden in het eerste nummer 'Creatures of the Night' kennelijk diverse nachtwezens nagebootst, waarbij elke expressievorm van het instrument tot het uiterste wordt gerekt – zoemende insecten, krakende bomen en diverse hyperactieve vogels. Het klinkt in ieder geval allemaal bijzonder atonaal, fragmentarisch, onsamenhangend, op de zenuwen werkend en 'moeilijk'; het optreden op 1 en 2 december in Brugge (waar deze cd een weerslag van is), zal vast een vervreemdende gebeurtenis zijn geweest – een zaal vol met swingende jazzliefhebbers, stel ik me zo voor. Toen we ons door drie nummers hadden geworsteld zei vriendin Eva: ''Mmm, valt toch een beetje tegen. Jij mag die cd wel hebben, schrijf er anders maar een stukje over...''

peter Zondag 29 Januari 2006 at 01:46 am | | weird

vier reacties

Het grote voordeel van een logje: dondert niet wat voor naars je overkomt, je houdt er altijd nog een stukje aan over…

yak, (E-mail ) (URL) - 29-01-’06 16:46

Dat klinkt mij als een interessante ceedee in de oren, maar nu ben ik ook een liefhebber van experimentele jazz dus aan mij zal het wel besteeds zijn. Sterker nog, mijn voet zal waarschijnlijk op de klanken meedeinen. :-p

godpipo, (URL) - 29-01-’06 22:30

Feitelijk het reageren niet waard, maar omdat je, terecht dacht ik, jezelf een simpele boerenlul vindt geef ik je enig krediet.Ik raad je aan beter niet te schrijven over genres waar je geen kaas van hebt geproefd. Een vergelijking met kaas is voor een Nederlander toch duidelijk!Je vermeldt dat je geen jazzkenner bent? Oordelen zonder kennis maakt je zeer ongeloofwaardig, verloren tijd. Muziek is niet gratuit en zeker jazz niet. Zelf heb ik het optreden in de werf meegemaakt, voor mij een onvergetelijk concert, waarbij het publiek een staande ovatie gaf!
Over James Last durf ik niet te oordelen!

Anne, - 20-03-’06 13:13

En dank voor deze terechtwijzing! Ik beloof plechtig nooit meer iets te schrijven over genres waar ik geen verstand van heb, en zeker niet over zoiets hoogstaands en puurs als jazz. Mijn oprechte verontschuldigingen. Gelukkig zijn er nog mensen zoals jij die het allemaal wél snappen en weten te waarderen.

Araglin, - 20-03-’06 16:23
(optioneel veld)
(optioneel veld)
Om geautomatiseerde spam te voorkomen, vraag ik je vriendelijk om de volgende vraag te beantwoorden.
Persoonlijke info onthouden?
Kleine lettertjes: Alle HTML-tags behalve <b> en <i> zullen uit je reactie worden verwijderd. Je maakt links door gewoon een URL of e-mailadres in te typen.