Flauwekøl (door: Thomas van den Bergh)

De status van de Nederlandstalige popmuziek is de laatste jaren flink opgepoetst. Poptekstschrijvers hebben zich een plek verworven te midden van 'echte' dichters. Zoals Jan Rot, die vorig jaar op het programma stond van Poetry International, en Huub van der Lubbe, die meedeed aan de Nacht van de Poëzie. Poëziecriticus Guus Middag besteedde serieuze beschouwingen aan een liedje van Acda & De Munnik in NRC Handelsblad. In de laatste editie van 'de dikke Komrij', de ultieme graadmeter van literaire status, was werk gebloemleesd van poppoëten als Raymond van het Groenewoud, Herman Brood en Rick de Leeuw. En literaire uitgevers brachten de liedteksten van Frank Boeijen en De Dijk in boekvorm op de markt.

Ook van de teksten van een van de populairste Nederpopbands van de laatste jaren, het Zeeuwe Bløf, verscheen een bloemlezing. Maar wie daarin leest, moet vaststellen dat een poptekst op papier niet altijd meteen ook een gedicht is. 'Aan de kust' (1998) was de titel van een van de eerste grote Bløf-hits. In de tekst wordt de Zeeuwse kust bezongen, en dus ging tekstschrijver Peter Slager (tevens bassist van de band) naarstig op zoek naar rijmwoorden op 'kust'. Dat blijkt nog niet mee te vallen, want hij smokkelt flink met 'lucht', 'zucht' en 'berucht'. Verder gebruikt hij 'lust' en 'onbewust'. Met die laatste rijmvondst is hij zo tevreden dat hij hem tot drie keer laat terugkomen, wat leidt tot rare constructies als: 'de Zeeuwse kust / Waar de mensen onbewust / Zin in mosselfeesten krijgen.' Alsof je ook 'bewust' zin in een feest kunt krijgen.

Behalve door rijm krijgen poëtische teksten gewicht door taalvondsten, ritme, klank, stijlfiguren, metaforiek. Bij Bløf niets van dat al. Als Slager het al eens 'anders' zeggen wil, gaat het bijna altijd fout. In het liedje 'Zaterdag' bijvoorbeeld, waarin de 'ik' een meisje ophaalt, en de vrijheid tegemoet rijdt: 'Ik rij harder weg dan anders / Duw het asfalt voor ons uit.' Zoals het er nu staat, rijdt hoofdfiguur achteruit. Ook anatomisch wil het weleens misgaan. Zoals hier, in 'Harder dan ik hebben kan': 'Ik heb m'n handen op je heupen / Maar m'n hoofd is bij de deur / Ze zeggen dat het went.'

Het ergste is dat Slager een popdichter is met pretenties. Hij verliest zich maar wat graag in gewichtig taalgebruik, dat, welbeschouwd, niets betekent. Zoals dit natuurbeeld, waar ongevraagd een kwak quasi-filosofische woordenpuree overheen gaat:

'De grond, het gras, de wegen naar de horizon die trilt
De tijd is hier de ruimte, de diepte is hier wild
De onzin en de noodzaak, ze naderen de grens.'

Inderdaad wordt hier een grens genaderd: die van het geduld van lezer en luisteraar.

Er is niets tegen poëtische raadselachtigheid, maar bij Bløf heb je te vaak het gevoel dat de tekstdichter zelf ook geen idee heeft waar het over gaat. Alsof de woordjes schijnbaar willekeurig achter elkaar zijn geplaatst. Neem de volgende strofe:

'Het ging anders dan we dachten
Wie verwacht er ook dat alles blijft, zoals het is,
Maar nooit hetzelfde aanvoelt
Het is een kwestie van het zonlicht
En een kwestie van gewicht
Van de dingen die we doen
En ook de dingen die we zien
In alle landen waar we wonen
En de dochters en de zonen elke ochtend naast het bed.'

Als je eerlijk bent: geen touw aan vast te knopen. Kijk, dat alles altijd anders loopt dan we denken, akkoord. Maar wat heeft het 'zonlicht' daarmee te maken, behalve dat het rijmt op 'gewicht' in de volgende regel? Even verderop weer zo'n volstrekt onbegrijpelijke wending met die kinderschare naast het bed 'in alle landen waar we wonen'. Dat wordt nog een drukke boel daar, op de slaapkamer.

Laat er geen misverstand over bestaan: met de liedjes van Bløf is weinig mis. Maar de Bløf-teksten moet je niet in stilte savoureren, je moet ze uit volle borst meebrullen, zonder al te goed te luisteren naar wat je nu eigenlijk zingt.

Thomas van den Bergh 'Flauwekøl', eerder verschenen in Vara TV Magazine 14, 2008. Ik had het zelf niet beter kunnen zeggen...

peter Zaterdag 12 April 2008 at 01:24 am | | gastbijdrage

Eén reactie

Een gouwe ouwe in dit verband: http://www.writersblock.net/2005_09/pseu..

Eric, (URL) - 17-04-’08 12:10
(optioneel veld)
(optioneel veld)
Om geautomatiseerde spam te voorkomen, vraag ik je vriendelijk om de volgende vraag te beantwoorden.
Persoonlijke info onthouden?
Kleine lettertjes: Alle HTML-tags behalve <b> en <i> zullen uit je reactie worden verwijderd. Je maakt links door gewoon een URL of e-mailadres in te typen.