Millennium

[Gelezen in NRC Handelsblad, 26 maart 2011, geschreven door Bianca Stigter.] Een compositie die duizend jaar duurt, die bedacht de Britse muzikant en wiskundige Jem Finer (ooit een van de oprichters van de band The Pogues) in 1999. De muziek is pas afgelopen in 2999.

De compositie is nu al (of pas) meer dan elf jaar te beluisteren, in het echt in de vuurtoren van de Trinity Buoy Wharf in Londen, via luisterposten in drie andere landen en als livestream.

De compositie wordt gespeeld op en met Tibetaanse klankschalen, die zowel door mensen als machines zijn te bedienen. Finer bedacht Longplayer om een beter begrip te krijgen van het concept ‘tijd’. Het project kan ook gezien worden als een kunstmatige levensvorm, als een sociaal organisme dat voor zijn voortbestaan van mensen afhankelijk is. Wie zal er in de toekomst voor Longplayer zorgen en zal de compositie de duizend jaar wel halen? Het is in ieder geval meer dan de 639 jaar die het nog duurt voor John Cages Slow/ASAP (As Slow As Possible) is uitgevoerd op een orgel in een Duitse kerk.

Longplayer werkt als muziek niet na verloop van tijd, maar meteen op de zenuwen. Dat komt niet door de klank of de melodie, maar door de wetenschap dat je het nooit helemaal zult kunnen horen. Gruwelijk. Duizend jaar geleden was het 1011. Had deze muziek toen ook gemaakt kunnen worden? Eigenlijk wel – Longplayer is zo gemaakt dat het door mensen gespeeld kan worden en de Tibetaanse klankschaal bestond vast al in 1011.

Na verloop van tijd word je juist rustig van Longplayer. Het is het hoorbare equivalent van staren naar de sterren. De muziek der sferen.

Longplayer kwam tot stand dankzij Artangel, een Britse organisatie die ongebruikelijke kunst op ongebruikelijk plaatsen brengt. Artangel bestaat nu twintig jaar, en zorgde onder meer voor het met blauwe kristallen bedekte appartement in Londen van Roger Hiorns en Rachel Whitereads House, een betonnen afgietsel van een heel huis.

Om Longplayer onder de aandacht te brengen bedacht Artangel de Longplayer Conversation, waarin twee denkers praten over het begrip tijd. Dit jaar zijn dat filosoof John Gray en klimaatwetenschapper James Lovelock, bedenker van de Gaia-theorie. Het gesprek vindt plaats op 18 april in Londen.

[Gelezen in NRC Handelsblad, 26 maart 2011, geschreven door Bianca Stigter.]