Tscher-no-byl

[Gelezen in NRC Handelsblad, 26 april 2011, geschreven door Pieter Steinz.] Over de geschiedenis van kernrampen vallen dikke boeken te schrijven, maar het kan ook in een liedje van zeven minuten, zo bewezen de Duitse synthesizertovenaars van Kraftwerk.

In 1991 bewerkten ze het zestien jaar oude titelnummer van hun lp Radioaktivität voor de moderne tijd. Het dansbare, hypnotiserende nummer met de moralistische tekst (‘Stoppt Radioaktivität / weil’s um unsere Zukunft geht’) kreeg een nieuw intro. Na een opeenvolging van morsepiepjes die een geigerteller lijken, volgt een angstaanjagende declamatie van dieptepunten uit de geschiedenis van de kernenergie.

Het begint met ‘Tscher-no-byl’ (destijds nog maar vijf jaar geleden) en vervolgt met ‘Har-ris-burg’ (het ongeluk in het koelsysteem van de centrale op Three Mile Island, 1979), ‘Sel-la-field’ (brand in de opwerkingsfabriek aan de Ierse Zee, 1957) en natuurlijk ‘Hi-ro-shi-ma’ (het afgooien van de eerste atoombom, 1945). Metrisch klopt dat helemaal: alle plaatsen die getroffen zijn door kernrampen of -ongelukken hebben drie of vier lettergrepen in hun naam en – nog veel belangrijker – twee klemtonen. ‘Fu-ku-shi-ma’ laat zich perfect in de Kraftwerkhit inpassen.

Toeval ongetwijfeld, maar zoals de Engelsen zeggen: better be safe than sorry. Voor ‘Do-de-waard’ hoeven we in Nederland niet meer bang te zijn, de kerncentrale daar is in 1997 gesloten. Maar ‘Bors-se-le’ blijft een veiligheidsrisico voor iedereen die niet in een Kraftwerkliedje wil eindigen.